Europejski Fundusz Obronny na lata 2021-2027 to inicjatywa finansowa Komisji Europejskiej mająca na celu realizację wspólnych projektów w przemysłowym sektorze obrony.
Dotacje European Defence Fund, czyli Europejskiego Funduszu Obronnego powstały, aby rozwijać współpracę europejską i poprawić efektywność przemysłowego sektora obronnego.
Celem Funduszu jest wzmacnianie konkurencyjności, wydajności i innowacyjności bazy przemysłowej, co przyczyni się do strategicznej autonomii Unii i jej swobody działania poprzez wspieranie wspólnych działań i współpracy transgranicznej między podmiotami prawnymi w całej Unii, w szczególności małych i średnich przedsiębiorstw (MŚP) i spółek o średniej kapitalizacji, a także poprzez wzmacnianie i poprawę elastyczności zarówno łańcucha dostaw, jak i łańcucha wartości w sektorze obrony, rozszerzanie współpracy transgranicznej między podmiotami prawnymi oraz promowanie lepszego wykorzystania potencjału przemysłowegow zakresie innowacji, badań i rozwoju technologicznego na każdym etapie cyklu życia produktów i technologii obronnych.
Są to dotacje przyznawane na poziomie całej UE. To duży prestiż, ale i duże wyzwanie, ponieważ o granty konkurują konsorcja przedsiębiorstw i innych podmiotów z całej Unii Europejskiej, z Europejskiego Stowarzyszenia Wolnego Handlu i z Europejskiego Obszaru Gospodarczego.
Komisja Europejska przeznaczy na EDF 2021-2027 prawie 8 miliardów euro. Środki w wysokości 2,7 miliarda euro posłużą sfinansowaniu wspólnych badań w dziedzinie obronności, a 5,3 miliarda euro Komisja przekaże na wspólne projekty rozwoju zdolności – uzupełnione o współfinansowanie narodowe.
Do 8% całego budżetu EDF będzie przeznaczone na wspieranie przełomowych, innowacyjnych projektów obronnych wysokiego ryzyka.
Finansowanie EDF
Projekty realizowane w ramach EDF dzielą się na część wstępną, czyli badawczą i docelową, czyli rozwojową.
Projekty badawcze otrzymują do 100% dofinansowania z UE tzw. kosztów kwalifikowalnych, głównie w formie dotacji.
Z kolei działania rozwojowe są finansowane przez częściowo, Fundusz uzupełnia inwestycje państw członkowskich poprzez współfinansowanie do 20% kosztów opracowania prototypu oraz do 80% dalszych działań certyfikacyjnych czy testowych.
W rozporządzeniu o EDF wprowadzono natomiast specjalne zachęty dla części rozwojowej tzw. bonusy, EDF premiuje angażowanie MŚP[1] oraz zachęca je do transgranicznego udziału we współpracy projektowej. W tym zakresie EDF umożliwia wyższe stawki finansowania i faworyzuje projekty realizowane przez konsorcja z udziałem MŚP.
Fundusz promuje również komplementarność z projektami PESCO[2], co łącznie zapewnia wskaźnik dofinansowania do max. 35%. Po ich uwzględnieniu wnioski z niektórych kategorii działań (m. in. prace studyjne, projektowe) mogą uzyskać do 100% finansowania.
Działania rozwojowe – zakres finansowania
Integracja wiedzy i projektowanie oraz zwiększenie efektywności są standardowo finansowane w tym programie na poziomie 65% (maksymalnie, z bonusami do 100%)
Studia -są finansowane w 90% (z bonusami do 100%), zaś tworzenie prototypu wyjściowo do 20% (z bonusami do 55%).
Zakres finansowania testowanie wynosi 45% (maksymalnie do 80%), natomiast kwalifikacja i certyfikacja mają finansowanie na poziomie 70% (docelowo, z bonusami także do 80%)
Kryteria wejściowe ubiegania się o dotację
Wszystkie aktywa wykorzystywane w projekcie muszą znajdować się w UE. Przedsiębiorstwa i inne podmioty ubiegające się o wsparcie w ramach EDF nie mogą być kontrolowane przez państwo trzecie (niestowarzyszone) lub podmiot z państwa trzeciego (niestowarzyszonego).[3] Te same wymogi dotyczą podwykonawców.
Finansowanie mogą otrzymać projekty realizowane w ramach współpracy obejmującej co najmniej trzy kwalifikujące się podmioty z co najmniej trzech państw członkowskich lub krajów stowarzyszonych. Co istotne, mogą to być wyłącznie podmioty, który nie znajdują się pod wzajemną kontrolą. W przypadku konsorcjum dla projektów stanowiących „technologie przełomowe” takie konsorcjum mogą tworzyć dwa podmioty z minimum dwóch państw.
Podmioty z państw trzecich (kontrolowane) z siedzibą na terytorium UE mogą starać się o udział w konsorcjum, muszą jednak posiadać gwarancje bezpieczeństwa zatwierdzone przez państwo w którym podmiot ma siedzibę. Podmioty mające siedzibę poza UE mogą również współpracować w realizacji projektów EDF, ale muszą spełniać podobne warunki bezpieczeństwa. Podmioty tego rodzaju nie otrzymają jednak finansowania z EDF.
Podmioty, które otrzymują finansowanie z EDF to beneficjent bezpośredni lub jako podwykonawcy z siedzibą na terenie UE.
Także infrastruktura, obiekty, aktywa i zasoby wykorzystywane do działania muszą znajdować się na terytorium UE w trakcie realizacji działania.
Działania podlegające dofinansowaniu
Projekty finansowane przez EDF muszą:
realizować cele Funduszu i
odnosić się do nowych produktów i/lub technologii obronnych lub
stanowić ulepszenia istniejących produktów i technologii oraz
nie mogą podlegać ograniczeniom nałożonym przez państwo trzecie.
Do wsparcia finansowego kwalifikuje się dziewięć różnych kategorii działań, tj.:
1. działania mające na celu stworzenie, zapewnienie podstaw i poprawę stanu wiedzy, produktów i technologii, w tym przełomowych technologii obronnych, które mogą wywrzeć istotny wpływ w obszarze obronności;
2. działania mające na celu zwiększenie interoperacyjności i odporności, w tym chronionej produkcji i wymiany danych, opanowanie krytycznych technologii obronnych, zwiększenie bezpieczeństwa dostaw lub umożliwienie skutecznego wykorzystania rezultatów na potrzeby produktów i technologii obronnych;
3. studia wykonalności w celu sprawdzenia wykonalności nowych lub ulepszonych produktów, technologii, procesów, usług i rozwiązań;
Dla produktu obronnego, materialnego lub niematerialnegokomponentu lub technologii
projekty produktu obronnego, materialnego lub niematerialnego komponentu lub technologii obronnych, a także określenie specyfikacji technicznych, na podstawie których dany projekt został opracowany, wraz z częściowymi testami w zakresie zmniejszania ryzyka w środowisku przemysłowym lub reprezentatywnym;
tworzenie prototypu systemu produktu obronnego, materialnego lub niematerialnego, komponentów lub technologii obronnych;
testowanie produktu obronnego, materialnego lub niematerialnego komponentu lub technologii obronnych;
kwalifikowanie produktu obronnego, materialnego lub niematerialnego komponentu lub technologii obronnych;
certyfikacja produktu obronnego, materialnego lub niematerialnego komponentu lub technologii obronnych;
opracowanietechnologii lub aktywów zwiększających wydajność w całym cyklu życia produktów i technologii obronnych.
Kryteria oceny propozycji projektowych
Dofinansowanie przyznawane jest przez Komisję Europejską w ramach poszczególnych konkursów dla propozycji, które uzyskują najlepsze rezultaty według następujących kryteriów oceny:
wkład w doskonałość lub potencjał dokonania przełomu w dziedzinie obronności, w szczególności przez wykazanie, że spodziewane rezultaty proponowanego działania mają istotną przewagę nad istniejącymi produktami lub technologiami obronnymi;
wkład w innowacje i rozwój technologiczny europejskiego przemysłu obronnego, w szczególności poprzez wykazanie, że proponowane działanie obejmuje przełomowe lub nowatorskie koncepcje i podejścia, nowe obiecujące przyszłościowe udoskonalenia technologiczne bądź zastosowania technologii lub koncepcji wcześniej nie stosowanych w sektorze obronności, z jednoczesnym unikaniem zbędnego powielania działań;
wkład w konkurencyjność europejskiego przemysłu obronnego przez wykazanie, że w wyniku proponowanego działania w oczywisty sposób zostanie osiągnięta pozytywna równowaga między opłacalnością a skutecznością, a tym samym zostaną stworzone nowe możliwości rynkowe w całej Unii i poza nią oraz zostanie przyspieszony wzrost przedsiębiorstw w całej Unii;
wkład w niezależność europejskiej bazy technologiczno-przemysłowej sektora obronnego, w tym przez zwiększenie uniezależnienia od źródeł spoza Unii oraz zwiększenie bezpieczeństwa dostaw, a także wkład w interesy Unii w zakresie bezpieczeństwa i obronności zgodnie z priorytetami, o których mowa w art. 3;
wkład w tworzenie nowej współpracy transgranicznej między podmiotami prawnymi mającymi siedzibę w państwach członkowskich lub państwach stowarzyszonych, w szczególności w odniesieniu do MŚP i spółek o średniej kapitalizacji w znaczącym stopniu uczestniczących w danym działaniu, w charakterze odbiorców, podwykonawców lub innych podmiotów prawnych w łańcuchu dostaw i mających siedzibę w państwach członkowskich lub państwach stowarzyszonych innych niż państwa, w których mają siedzibę podmioty prawne współpracujące w ramach konsorcjum niebędące MŚP i spółkami o średniej kapitalizacji;
jakość i efektywność przeprowadzenia działania.
wkład w zwiększenie wydajności w całym cyklu życia produktów i technologii obronnych, z uwzględnieniem opłacalności i możliwości osiągania synergii w procesach zamawiania, utrzymania i wycofania;
wkład w dalszą integrację europejskiego przemysłu obronnego w całej Unii poprzez wykazanie przez odbiorców, że państwa członkowskie zobowiązały się do wspólnego wykorzystywania – w sposób skoordynowany – produktu końcowego lub technologii końcowej, bycia właścicielami tego produktu końcowego lub technologii końcowej lub ich utrzymywania.
[1] Przedsiębiorstwa, które zatrudniają mniej niż 250 pracowników i których roczny obrót nie przekracza 50 milionów euro, a/lub całkowity bilans roczny nie przekracza 43 milionów euro.
[2] ang. permanent structured cooperation: stała współpraca strukturalna w dziedzinie obrony i bezpieczeństwa.
[3] „Niestowarzyszone państwo trzecie” to państwo, które nie jest ani częścią UE, ani członkiem Europejskiego Stowarzyszenia Wolnego Handlu oraz Europejskiego Obszaru Gospodarczego. Innymi słowy, są to wszystkie kraje spoza UE z wyjątkiem Liechtensteinu, Norwegii i Islandii.
realizować cele Funduszu i
