W 2026 roku będziemy mieć co najmniej dwa nabory w ramach „Ścieżki SMART”. Czyli znanego i lubianego Działania o numerze 1.1., w ramach Priorytetu I-go, programu Fundusze Europejskie dla Nowoczesnej Gospodarki na lata 2021-2027. Wiemy, że w lutym 2026 zostaną ogłoszone dwa nabory dla:
pojedynczych MŚP oraz
konsorcjów (w tym dużych przedsiębiorstw).
Każdy nabór przewiduje 700 mln zł na dofinansowanie. Planowane są też kolejne dwa nabory w III kwartale 2026 roku, jednak ich alokacja jest niepewna. Możliwe, że będą miały mniejsze środki – lub nie zostaną ogłoszone wcale.
Z dużym prawdopodobieństwem można przyjąć, że SMART 2026 będzie ostatnim naborem w ramach programu FENG 2021–2027. Do tej pory przyznano już ponad 7 mld zł dotacji, a liczba wszystkich złożonych wniosków przekroczyła 7 000, z czego ponad 700 projektów otrzymało wsparcie.
Kolejne środki będą dostępne dopiero w nowym budżecie UE 2028–2034.
Ścieżka SMART – podstawowe informacje o Modułach
Celem programu jest wprowadzenie na rynek innowacji produktowych lub procesowych co najmniej na poziomie krajowym. Warunkiem jest, aby te innowacje wynikały z prac badawczo-rozwojowych (B+R).
Projekt ma charakter modułowy, a jego konstrukcja zależy od wielkości przedsiębiorstwa.
możemy zaplanować i przeprowadzić prace badawczo-rozwojowe w ramach Modułu B+R (dla dużych przedsiębiorstw jest to Moduł obowiązkowy), następnie
możemy (w ramach Modułu Wdrożenie Innowacji), wdrożyć w przedsiębiorstwie wyniki prac B+R, będących efektem realizacji modułu B+R (każdy Wnioskodawca),
możemy wdrożyć w przedsiębiorstwie wyniki prac B+R już zrealizowanych samodzielnie lub zakupionych przez Wnioskodawcę (tylko MSP).
Możemy również zaplanować i przeprowadzić prace badawczo-rozwojowe w ramach Modułu B+R, a wdrożenie zaplanować poza projektem (każdy Wnioskodawca),
Pozostałe Moduły to:
rozbudowa infrastruktury badawczej,
cyfryzacja,
transformacja przedsiębiorstw w kierunku zrównoważonego rozwoju,
internacjonalizacja przedsiębiorstw,
wzrost kompetencji kadr.
Są to moduły fakultatywne, możemy je realizować jako moduły dodatkowe, niejako „przy okazji”. Zasadnicze znaczenie mają Moduły B+R i Wdrożenie i też w pierwszej kolejności są oceniane.
Minimalna wartość kosztów kwalifikowalnych dla jednego z Modułów obligatoryjnych musi wynosić 3 mln zł. Poziom dofinansowania to od 20 do 80%, w zależności od rodzaju kosztów, wielkości przedsiębiorstwa i lokalizacji projektu.
I etap oceny – Charakter B+R oraz Innowacyjność
To tutaj ważą się losy większości projektów. Ocena dwuetapowa dotyczy dopiero trzech ostatnich konkursów, jednak statystyka jest podobna: ok. 2/3 Wniosków odpada właśnie na I-szym Etapie. Ocenie podlegają tu moduły obligatoryjne. Co jest decydujące:
Charakter badawczo-rozwojowy prac prowadzących do opracowania Innowacji
Innowacyjność rozwiązania na poziomie co najmniej kraju
W zależności od tego czy Modułem obowiązkowym jest Moduł B+R (a dla dużych na pewno jest) czy Moduł Wdrożenie, ocena ta wygląda trochę inaczej.
W przypadku Modułu B+R, zasadnicze znaczenie ma aby Projekt odpowiadał na precyzyjnie określony problem badawczy/technologiczny a opisane zadania miały charakter badawczo-rozwojowy i były niezbędne do opracowania innowacji. Sama innowacja zaś, musi:
odpowiadać na konkretne potrzeby odbiorców oraz
charakteryzować się nowością w porównaniu do rozwiązań dostępnych na rynku polskim, co powinno
być określone adekwatnymi i mierzalnymi wskaźnikami.
W przypadku Modułu Wdrożenie, oceniany jest wynik już przeprowadzonych prac B+R i Innowacyjność przedmiotu wdrożenia opisanego tymi pracami.
Co to w praktyce znaczy?
Planowane (lub już przeprowadzone) działania B+R powinny:
spełniać kryteria badań przemysłowych lub prac rozwojowych,
prowadzić do postępu naukowego lub technicznego, zwiększającego zakres wiedzy w danej dziedzinie.
Powinny one:
oferować systematyczne rozwiązywanie problemów,
mieć na celu wyeliminowanie naukowej lub technicznej niepewności w sposób metodyczny,
oraz nie mogą mieć charakteru rutynowego ani należeć do standardowej działalności operacyjnej firm.
Przy opisie prac B+R należy:
starannie określić Kamienie Milowe i ich wpływ na wynik końcowy,
pokazać, jak prace B+R prowadzą do innowacji.
Opis innowacji i jej wskaźniki powinny dowodzić, że cechy lub funkcjonalności:
są mierzalne,
realnie osiągalne,
oraz wynikają z logiki procesu B+R (czyli z Kamieni Milowych).
Wskaźniki te powinny także odpowiadać na konkretne potrzeby rynku lub odbiorców. Każdą, nawet przełomową nowość, należy odnieść do zapotrzebowania rynkowego i porównać z aktualnym stanem technologii.
Na końcu sposób wdrożenia powinien jasno pokazywać korzyści dla wnioskodawcy i rynku.
II Etap oceny – Finansowanie, finansowanie, finansowanie
Po przejściu przez I Etap oceny (Innowacyjność i B+R), w II Etapie ocenianych jest kolejnych 16 kryteriów. Najważniejsze z nich to:
Zdolność wnioskodawcy do finansowej realizacji projektu.
Pozostałe kryteria również mają znaczenie i wpływają na liczbę punktów oraz pozycję na liście rankingowej, ale to właśnie zdolność finansowa odróżnia poważnych graczy od tych, którzy muszą jeszcze poczekać na swoją szansę.
Według opracowań PARP, 60–72% wniosków MŚP zostało odrzuconych z powodu niespełnienia tego kryterium.
Obowiązki wnioskodawcy
Wnioskodawca musi wykazać, że:
posiada lub zabezpieczył środki na wkład własny,
oraz może utrzymać płynność finansową projektu.
Zdolność tę należy potwierdzić dokumentami i prognozami zawartymi w Modelu Finansowym.
Sytuacja idealna
Najlepiej, gdy z aktualnego sprawozdania finansowego jasno wynika, że firma posiada wymagane środki na rachunku bankowym lub w kasie.
Projekty SMART trwają często kilka lat, dlatego finansowanie z bieżącej działalności jest rozwiązaniem tylko dla firm z wieloletnimi, stabilnymi przychodami i zyskami , czyli liderów rynkowych, a nie startupów.
W przypadku optymistycznych prognoz
Jeśli prognozy zakładają znaczny wzrost przychodów, należy go uzasadnić. Pomocne będą:
kontrakty długoterminowe,
dane kontrahentów,
wartość i przedmiot kontraktów,
warunki płatności i koszty realizacji.
Eksperci z pewnością zapytają o te szczegóły.
Gdy nadal brakuje środków
Istnieje kilka sposobów na potwierdzenie zdolności finansowej:
Kredyt bankowy ,dołączyć umowę lub promesę kredytową (nie starszą niż 3 miesiące).
Pożyczka prywatna , dołączyć umowę pożyczki oraz potwierdzić, że pożyczkodawca dysponuje środkami.
Podniesienie kapitału , wykazać, że inwestorzy, wspólnicy lub akcjonariusze mają odpowiednie środki finansowe.
Każdy sposób musi być poparty wiarygodną dokumentacją i gwarantować wykonalność finansową projektu.
Razem (w Konsorcjum), czy osobno? A może z podwykonawcą?
Dla dużych przedsiębiorców sprawa jest prosta, mogą wnioskować o dotacje w ramach Ścieżki SMART tylko w ramach Konsorcjum. MŚP mogą wnioskować o dotację samodzielnie lub jako uczestnik Konsorcjum.
Konsorcjum może składać się z:
dużych przedsiębiorstw lub
dużych przedsiębiorstw i MŚP lub
wyłącznie z MŚP lub
dużych przedsiębiorstw i organizacji badawczych lub organizacji pozarządowych lub
MŚP i organizacji badawczych lub organizacji pozarządowych lub
Kiedy warto rozważyć konsorcjum
Warto rozważyć realizację projektu w konsorcjum, gdy firma nie posiada wystarczających zasobów, aby samodzielnie zrealizować zadanie (lub grupę zadań).
Przez zasoby rozumiemy zarówno:
personel z odpowiednimi kompetencjami, jak i
infrastrukturę niezbędną do prowadzenia, opisu i weryfikacji prac badawczo-rozwojowych.
W takiej formie realizacji każdy konsorcjant odpowiada za:
realizację przypisanych zadań,
osiągnięcie odpowiadających im Kamieni Milowych,
oraz finansowe rozliczenie powierzonej części projektu.
Kiedy skorzystać z podwykonawcy
Jeżeli firma jest w stanie zapewnić zespół i zaplecze do realizacji większości prac, ale brakuje jej np. specjalistycznego sprzętu laboratoryjnego, może zlecić część badań B+Rpodwykonawcy.
Odpowiedzialność i koszty
Realizacja projektu w ramach konsorcjumnie wyklucza korzystania z podwykonawców. Należy jednak pamiętać, że:
za odbiór, weryfikację i wykorzystanie wyników odpowiada zawsze wnioskodawca lub konsorcjant,
a koszty podwykonawstwa ponosi podmiot realizujący dane zadanie (wnioskodawca lub konsorcjant).
Zakończenie. Z firma doradczą, czy bez?
Czy doradcy posiadają tajemną wiedzę?
Oczywiście, że nie. Wszystkie informacje o dofinansowaniach są jawne i publicznie dostępne , znajdują się w oficjalnych dokumentach programowych, ustawach, rozporządzeniach, wytycznych, podręcznikach, regulaminach i wzorach dokumentów.
Na czym więc polega „know-how” firm doradczych?
Firmy doradcze:
wielokrotnie czytały i analizowały te materiały,
mierzyły się z wieloma praktycznymi problemami klientów,
napisały dziesiątki wniosków,
i pomogły pozyskać miliony złotych dofinansowania.
Oczywiście zaliczyły też kilka porażek , ale dzięki nim wyciągnęły cenne wnioski i udoskonaliły proces.
Czy warto skorzystać z pomocy doradców?
To zależy od każdego Wnioskodawcy. Jeśli w firmie są osoby z doświadczeniem w realizacji projektów o złożoności programu SMART i poświęcą odpowiednio dużo czasu na przygotowanie wniosku i dokumentacji, szanse na sukces są zdecydowanie wyższe niż wynikałoby to z samych statystyk.
Ostatecznie kluczowi są ludzie, ich wiedza, doświadczenie i czas. Nieważne, czy to pracownicy firmy, czy zewnętrzni konsultanci – to właśnie te elementy decydują o końcowym wyniku.
Nawet jeśli firma dysponuje silnym zespołem, wsparcie doradców może pomóc w lepszej koordynacji i uporządkowaniu projektu – tak, by wyciągnąć z niego 110%.
Co mówią liczby?
Wspominane statystyki dla zakończonych naborów nie wyglądają ciekawie, możemy przyjąć że 10% złożonych wniosków w ramach Ścieżki SMART uzyskuje dotację. Jeżeli Wniosek zakwalifikuje się do II Etapu Oceny, szanse na uzyskanie dotacji rosną do 1/3. Tylko i aż 1/3. Szczęśliwe siódemki cytowane we wstępie, to oczywiście tylko drobny żart. Szczęście jest akurat ostatnie na długiej liście czynników które mają wpływ na pozyskanie dotacji.
P.S. Tradycyjnie oświadczamy, że żadna Sztuczna Inteligencja nie została skrzywdzona przy przygotowywaniu tego materiału.
Jeśli chcesz dowiedzieć się więcej i zgłębić ten temat, nie przegap naszego webinaru, który odbędzie się jutro o godzinie 14:00 — podzielimy się praktycznymi wskazówkami i ekspercką wiedzą, które pomogą Ci wzmocnić Twój kolejny projekt SMART.
