Sierpień przyniósł propozycje gruntownych zmian w podatkach dochodowych. Nowe progi w PIT oraz podwyższenie stawki CIT dla wybranych podatników mogą istotnie wpłynąć na zakres i opłacalność korzystania z ulg podatkowych.

Jednocześnie ustawodawca planuje przedłużenie ulgi na robotyzację, a także likwidację ulgi na ekspansję.

Zwiększenie stawki CIT dla wybranych podmiotów

Rządowy projekt z 21 sierpnia 2026 r. przewiduje wprowadzenie podwyższonej stawki CIT – w wysokości 22% – dla podatników, których przychody przekraczają równowartość 50 mln euro. Rozwiązanie to ma na celu zwiększenie wpływów budżetowych, a jego wejście w życie planowane jest na 1 stycznia 2027 r.

Perspektywa zwiększenia stawki podatku o 3 punkty procentowe w mniej niż pół roku dla części podatników może zwiększyć zainteresowanie ulgami podatkowymi, takimi jak ulga na działalność badawczo-rozwojową czy ulga na robotyzację, której okres obowiązywania również ma zostać przedłużony do 2036 r. Wyższa stawka CIT może bowiem – przy założeniu osiągania dochodu pozwalającego na wykorzystanie preferencji – zwiększyć nominalną wartość korzyści wynikającej z odliczenia.

Dla podmiotów, które już korzystają z ulg podatkowych wspierających działalność innowacyjną i inwestycje, zasadne będzie ponowne przeanalizowanie możliwości ich wykorzystania – zarówno pod kątem rodzajów prowadzonej działalności, jak i kosztów, które mogą zostać zakwalifikowane do rozliczenia w kolejnych okresach.

Trzy progi zamiast dwóch – zmiany w skali podatkowej w PIT i ich wpływ na ulgę na innowacyjnych pracowników

Projektowane zmiany w podatku dochodowym od osób fizycznych przewidują wprowadzenie trójstopniowej skali podatkowej: 12% dla dochodów do 130 tys. zł, 24% dla dochodów między 130 tys. a 150 tys. zł oraz 32% dla dochodów powyżej 150 tys. zł. Nowa struktura skali łagodziłaby obecny, skokowy wzrost obciążeń podatkowych związany z przekroczeniem progu podatkowego. Z punktu widzenia podatników rozliczających PIT według skali zmiana może być zatem korzystna.

Odmiennie należy ocenić jej wpływ na rozliczenie ulgi na innowacyjnych pracowników. Preferencja ta pozwala pracodawcy pomniejszyć zaliczki na PIT od wynagrodzeń osób zaangażowanych w działalność badawczo-rozwojową, które przeznaczają na tę działalność co najmniej połowę swojego czasu pracy w danym miesiącu. Podwyższenie pierwszego progu z 120 tys. zł do 130 tys. zł oraz wprowadzenie stawki 24% dla dochodów w przedziale od 130 tys. zł do 150 tys. zł wpłynęłoby na wysokość oszczędności podatkowej możliwej do uzyskania w ramach tej preferencji. W szczególności zmiana może ograniczyć korzyść w przypadku najlepiej wynagradzanej kadry zaangażowanej w projekty B+R, dla której część dochodów jest obecnie opodatkowana według stawki 32%.

Przedłużenie ulgi na robotyzację

Na pozytywną ocenę zasługuje planowane przedłużenie ulgi na robotyzację o kolejne 10 lat podatkowych. Zgodnie z projektem ustawy opublikowanym 27 sierpnia 2026 r. preferencja, która obecnie obowiązuje do końca 2026 r., ma zostać utrzymana do końca 2036 r., przy zachowaniu obecnego poziomu odliczenia, tj. do 50% kosztów uzyskania przychodów poniesionych na robotyzację. Ministerstwo Finansów wskazuje przy tym, że wsparcie robotyzacji ma przyczyniać się do wzrostu produktywności i konkurencyjności polskiej gospodarki.

Dziesięcioletnie przedłużenie ulgi zwiększa stabilność otoczenia podatkowego i pozwala przedsiębiorcom uwzględniać preferencję w planowaniu wieloletnich inwestycji w automatyzację procesów produkcyjnych. Co istotne, ustawodawca nie zdecydował się na obniżenie poziomu wsparcia – odliczenie nadal ma wynosić do 50% kwalifikowanych kosztów.

Jednocześnie uwagę zwraca zapowiedź doprecyzowania przepisów dotyczących sposobu ustalania kosztu kwalifikowanego. Obowiązująca regulacja art. 38eb ustawy o CIT stała się źródłem istotnego sporu pomiędzy podatnikami a organami podatkowymi. Problem dotyczył tego, czy w przypadku robota stanowiącego środek trwały kosztem kwalifikowanym jest cena jego nabycia, czy też – zgodnie z ogólną zasadą rozpoznawania kosztów podatkowych – dokonywane od tego środka trwałego odpisy amortyzacyjne.

W tym zakresie wykształciła się korzystna dla podatników linia orzecznicza wojewódzkich sądów administracyjnych. WSA w Warszawie w wyroku z 21 grudnia 2023 r. (III SA/Wa 1993/23), WSA w Łodzi w wyroku z 9 stycznia 2025 r. (I SA/Łd 713/24), a następnie WSA w Poznaniu w wyroku z 10 czerwca 2025 r. (I SA/Po 167/25) przyjmowały, że fakt, iż nabywany robot stanowi środek trwały podlegający amortyzacji, nie wyklucza możliwości uwzględnienia w uldze kosztu jego nabycia. W konsekwencji sądy uznawały, że preferencja może obejmować 50% kosztów nabycia robota, rozliczanych jednorazowo w roku jego nabycia, a nie wyłącznie 50% dokonywanych od niego odpisów amortyzacyjnych.

Nie jest to jednak kierunek, który został zaakceptowany przez projektodawcę. Projekt UD461 wskazuje, że Ministerstwo Finansów od początku obowiązywania ulgi przyjmowało, iż w przypadku środków trwałych kosztem kwalifikowanym są kwoty dokonywanych odpisów amortyzacyjnych. W celu zakończenia istniejących rozbieżności projekt przewiduje zatem interwencję legislacyjną, która ma jednoznacznie przesądzić tę kwestię i ograniczyć ryzyko dalszych sporów interpretacyjnych.

Jeżeli projektowane przepisy zostaną uchwalone w proponowanym kształcie, w przypadku środków trwałych kosztem kwalifikowanym będą zatem nie wydatki poniesione na ich nabycie jako takie, lecz odpisy amortyzacyjne zaliczane do kosztów uzyskania przychodów. Oznacza to odejście od możliwości jednorazowego odliczenia 50% ceny nabycia robota i powiązanie wysokości preferencji z tempem jego podatkowej amortyzacji. Z perspektywy podatników rozwiązanie to będzie mniej korzystne niż wykładnia przyjmowana w przywołanych wyrokach WSA, ale jednocześnie zwiększy pewność i przewidywalność zasad korzystania z ulgi.

Ulga na ekspansję do likwidacji

Projekt ustawy UD461 przewiduje również uchylenie przepisów regulujących tzw. ulgę na ekspansję, tj. art. 18eb ustawy o CIT oraz art. 26gb ustawy o PIT. Oznacza to rezygnację z preferencji podatkowej funkcjonującej od początku 2022 r., która została wprowadzona jako instrument wspierający przedsiębiorców w zwiększaniu sprzedaży, wchodzeniu na nowe rynki oraz rozszerzaniu oferty produktowej.

Projektodawca wskazuje, że doświadczenia związane z funkcjonowaniem ulgi nie potwierdziły wystarczającego efektu bodźcowego uzasadniającego jej dalsze utrzymywanie. W szczególności zwraca uwagę na ryzyko występowania tzw. efektu jałowej straty, czyli sytuacji, w której preferencja podatkowa obejmuje działania, które podatnik podjąłby również bez możliwości skorzystania z ulgi.

Z punktu widzenia przedsiębiorców likwidacja preferencji będzie oznaczała konieczność ponownego przeliczenia opłacalności przedsięwzięć związanych z ekspansją i zwiększaniem sprzedaży. Dotyczy to w szczególności podmiotów, które uwzględniały możliwość skorzystania z ulgi w planach sprzedażowych lub inwestycyjnych. Projekt UD461 nie przewiduje przy tym zastąpienia ulgi na ekspansję innym, analogicznym instrumentem podatkowym.

Podsumowanie

Projektowane zmiany w PIT i CIT pokazują, że system ulg podatkowych w coraz większym stopniu podlega selekcji i ocenie pod kątem rzeczywistych efektów gospodarczych.

Dla podatników szczególne znaczenie będzie miało podwyższenie stawki CIT dla największych podmiotów. Przy osiąganiu odpowiednio wysokiego dochodu zwiększenie stawki może bowiem podnieść nominalną wartość korzyści wynikającej z odliczeń w ramach ulg podatkowych, w szczególności ulgi B+R czy ulgi na robotyzację.

W praktyce oznacza to potrzebę ponownej weryfikacji dostępnych preferencji oraz kosztów kwalifikowanych, zwłaszcza przed rozpoczęciem kolejnych okresów rozliczeniowych. Jednocześnie, projektowane zmiany mogą negatywnie odbić się na uzyskiwaniu oszczędności podatkowych w przyszłości, ograniczając je częściowo w przypadku ulgi na innowacyjnych pracowników lub eliminując je całkowicie w odniesieniu do ulgi na ekspansję.