Polska w 2026 roku przeznaczy na obronność rekordowe 201 mld zł – 4,83% PKB. Z tej kwoty na badania naukowe i prace rozwojowe zaplanowano 1,019 mld zł, czyli 0,5% całości. W przeliczeniu na PKB kraju (ok. 4160 mld zł) to zaledwie 0,025% PKB idące bezpośrednio na B+R w obronności.

Zanim ktokolwiek zapyta „czy to dużo, czy mało”, warto zadać inne pytanie: ile w ogóle kosztuje prowadzenie B+R w tej branży, jak wygląda to na tle Europy i jakie realne instrumenty finansowe mają dziś do dyspozycji polskie firmy?

Skala kosztów B+R w liczbach

1,019 mld zł – planowane wydatki na B+R w obszarze obronności w Polsce na 2026 r., o 336 mln zł mniej niż rok wcześniej.

201 mld zł – całkowity budżet obronny Polski na 2026 r. (budżet państwa + Fundusz Wsparcia Sił Zbrojnych), 4,83% PKB.

20% – minimalny udział wydatków na sprzęt (w tym B+R) w budżecie obronnym, do którego zobowiązały się kraje NATO w ramach tzw. Wales Pledge z 2014 r.

15% → 32% – jak wg analiz IISS wzrósł łączny udział wydatków na sprzęt i B+R razem (to jedna, łączna kategoria) w budżetach obronnych europejskich członków NATO w latach 2014–2024. Sam B+R rośnie wyraźnie wolniej niż zakupy sprzętu.

Jak wygląda to na tle Europy – porównanie na bazie wydatków na B+R

Bezpośrednie porównanie wydatków na B+R między konkretnymi krajami jest trudne, ponieważ każde państwo liczy je inaczej, a szczegółowe dane per kraj nie są publikowane w jednolitym formacie. Europejska Agencja Obrony (EDA) publikuje jednak zagregowane dane dla całej UE, które pozwalają na rzetelne porównanie punktowe. Najświeższe dane pochodzą, z raportu opublikowanego 16 lipca 2026 r.:

Wydatki obronne UE w 2025 r.: 418 mld euro (wzrost o 20% r/r), z prognozą 454 mld euro na 2026 r.

Wydatki na B+R w obronności w całej UE: 17 mld euro w 2025 r., z prognozą wzrostu do 20 mld euro w 2026 r. (+18% r/r)

Inwestycje obronne ogółem (sprzęt + B+R) mają osiągnąć rekordowe 36% całkowitych wydatków obronnych UE w 2026 r.

Zakupy sprzętu wzrosły do 115 mld euro, z czego tylko 24% to zakupy wspólne (kolaboracyjne). Większość państw kupuje wciąż w pojedynkę.

Przeliczenie udziału B+R w całości budżetu obronnego:

	Udział B+R w budżecie obronnym	Kierunek zmiany r/r
UE (2025)	~4,1% (17 mld euro / 418 mld euro)	rośnie
UE (2026, prognoza)	~4,4% (20 mld euro / 454 mld euro)	rośnie (+18%)
Polska (2026)	0,5% (1,019 mld zł / 201 mld zł)	maleje (-336 mln zł r/r)

Wniosek: relatywny udział B+R w polskim budżecie obronnym jest ok. 8–9 razy niższy niż średnia unijna i ta luka się pogłębia, bo w UE wydatki na badania rosną dwucyfrowo, a w Polsce na 2026 r. zaplanowano ich spadek. Wysoki procent PKB przeznaczany na obronność nie oznacza automatycznie wysokich nakładów na innowacje. To ile idzie na badania, a ile na zakup gotowego sprzętu, jest osobną decyzją budżetową.

Polska klasyfikacja budżetowa „badania naukowe i prace rozwojowe” w budżecie MON może nie być w pełni tożsama z ujednoliconą kategorią „R&D” stosowaną przez EDA. Różnice metodologiczne między krajami to znany problem, który sama EDA odnotowuje w swoich raportach. Powyższe porównanie należy traktować jako rząd wielkości, a nie precyzyjne zestawienie 1:1.

Dlaczego B+R w zbrojeniówce jest tak drogie

1. Długie cykle życia produktu – silnik lotniczy pracuje nawet do 40 lat, więc koszty prac rozwojowych rozkładają się na dekady.

2. Certyfikacja i testy – w lotnictwie i obronności to często większa część budżetu B+R niż sam projekt techniczny.

3. Kapitałochłonna infrastruktura – laboratoria, hale prototypowe, poligony, aparatura pomiarowa to inwestycje idące w dziesiątki milionów złotych, zanim powstanie pierwszy egzemplarz.

4. Wąska pula kompetencji – inżynierów zdolnych do pracy przy zaawansowanych systemach jest niewielu, co winduje koszty zatrudnienia niezależnie od fazy projektu.

5. „Dolina śmierci” – najdroższy etap

Między działającym prototypem, a produkcją seryjną koszty rosną najbardziej gwałtownie: budowa lub przezbrojenie linii produkcyjnej, weryfikacja łańcucha dostaw, testy jakościowe każdej serii, to są olbrzymie wydatki zanim popłynie pierwszy przychód. To dlatego wiele dobrze zaprojektowanych projektów nigdy nie trafia na rynek.

Konkretne instrumenty finansowe dla firm w Polsce

Ulgi podatkowe:

• Ulga B+R – odliczenie od podstawy opodatkowania 100–200% kosztów kwalifikowanych (wynagrodzenia, materiały, amortyzacja sprzętu, patenty). Dostępna dla każdej wielkości firmy, bez limitu branżowego. Liczy się charakter prac, nie sektor. Można rozliczyć do 5 lat wstecz.
• IP Box – preferencyjna stawka CIT 5% od dochodu z kwalifikowanych praw własności intelektualnej (patenty, wzory przemysłowe, autorskie prawa do oprogramowania) powstałych w wyniku prac B+R.
• Ulga na prototyp – odliczenie 30% sumy kosztów produkcji próbnej nowego produktu i kosztów wprowadzenia go na rynek.
• Ulga na innowacyjnych pracowników – pozwala pomniejszyć zaliczki na PIT od wynagrodzeń pracowników B+R, gdy firma nie może w pełni wykorzystać ulgi B+R (np. z powodu straty).

Granty i dotacje krajowe:

• Ścieżka SMART (NCBR, program FENG) – finansowanie projektów B+R dla dużych przedsiębiorstw, w tym technologii dual-use, do 150 mln zł.
• PARP – schemat inwestycyjny dla technologii dual-use – dofinansowanie inwestycji (linie produkcyjne, maszyny, licencje) do 140 mln zł.
• Fundusz Bezpieczeństwa i Obronności (FBiO) – krajowy instrument finansowy dedykowany projektom z obszaru bezpieczeństwa i obronności.
• Koncepcja Funduszu Wsparcia Przemysłu Obronnego (FWPO) – planowany instrument przy BGK, zasilany odpisem 1% budżetu MON (ok. 2 mld zł rocznie), mający wypełnić lukę finansową między prototypem a produkcją seryjną.

Granty europejskie:

• Europejski Fundusz Obronny (EDF) – budżet programu na 2026 r. to ok. 1,006 mld euro (329,9 mln euro na badania, 676,1 mln euro na prace rozwojowe). Projekty badawcze mogą być finansowane w 100% z budżetu UE, projekty rozwojowe w 20–100%. Wymagane konsorcja min. 3 podmiotów z min. 3 krajów UE. Polskie firmy planujące udział mogą ubiegać się o dodatkowe wsparcie i współfinansowanie ze strony MON.
• Instrument STEP – rozszerzony o obszar technologii obronnych i dual-use (obrona powietrzna i rakietowa, cyberbezpieczeństwo, systemy dronowe, AI, walka radioelektroniczna, technologie kosmiczne).
• Program EDIP – kolejny unijny instrument wspierający wspólne zamówienia i rozwój zdolności przemysłu obronnego.
• Programy opcjonalne ESA – dla sektora kosmicznego: dostęp do finansowania badań i technologii w ramach polskiej składki (blisko 550 mln euro na lata 2026–2028 na programy opcjonalne, w ramach łącznej składki 731 mln euro), a także sieć inkubatorów ESA BIC w Polsce (m.in. Warszawa, Rzeszów, Gdańsk, Poznań, Wrocław) wspierających startupy kosmiczne.
• Pożyczki z instrumentu SAFE – z 150 mld euro programu Polska może wykorzystać 43,7 mld euro, z czego większość ma trafić bezpośrednio do krajowego przemysłu zbrojeniowego.

Co z tego wynika dla firm z branży

Paradoksalnie, mimo niższego niż w innych krajach udziału B+R w krajowym budżecie obronnym, liczba dostępnych instrumentów finansowych (krajowych i unijnych) jest dziś większa niż kiedykolwiek. Firmy, które nie sprawdziły jeszcze możliwości łączenia ulgi B+R z grantem NCBR czy dofinansowaniem z EDF, zostawiają na stole realne pieniądze.

Warto też pamiętać, że projekty rozwojowe w EDF wymagają międzynarodowego konsorcjum. To dobry moment, by budować partnerstwa zagraniczne, zanim zrobią to konkurenci.

Chcesz wiedzieć więcej?

Przeczytaj inne materiały eksperckie!

Źródła:

DziennikZbrojny.pl, „Ponad 4,8% PKB na obronność Polski w 2026 roku” – https://dziennikzbrojny.pl/artykuly/art,2,4,12199,armie-swiata,wojsko-polskie,ponad-48-pkb-na-obronnosc-polski-w-2026-roku

Magnum-x.pl, „Budżet obronny Polski na 2026 rok” – https://www.magnum-x.pl/artykul/budzet-obronny-polski-na-2026-rok

Portal Militarny, „Budżet obronny Polski na 2026 rok” (dane o SAFE: 43,7 mld euro) – https://portalmilitarny.pl/artykuly/budzet-obronny-polski-na-2026-rok/

Portal Obronny, „Jak wesprzeć polską zbrojeniówkę? Koncepcja Funduszu Wsparcia Przemysłu Obronnego” (dane: 40% kontraktów, FWPO, 1% budżetu MON) – https://portalobronny.se.pl/przemysl-zbrojeniowy/polska-wydaje-krocie-na-armie-ale-zyski-plyna-za-granice-fundusz-wsparcia-przemyslu-obronnego-to-recepta-na-zmiane-aa-DDK6-WGmg-GgdV.html

European Defence Agency, Defence Data Report 2025–2026 (16 lipca 2026) – https://eda.europa.eu/publications-and-data/thematic-policy-reports/eda-defence-data-2025-2026

European Defence Agency, komunikat prasowy: „EU defence spending: €418 billion in 2025, projected to €454 billion in 2026″ (16 lipca 2026) – https://eda.europa.eu/news-and-events/news/2026/07/16/eu-defence-spending—418-billion-in-2025–projected-to–454-billion-in-2026

Bank of Finland Bulletin, „Will higher defence spending boost euro area growth?” (dane IISS 15%→32%) – https://www.bofbulletin.fi/en/2025/5/will-higher-defence-spending-boost-euro-area-growth/

KalkulatorBox.pl, „Kalkulator Ulgi B+R 2026″ – https://kalkulatorbox.pl/ulga-b-r/

Staniek&Partners, „Ulgi podatkowe na innowacje 2026 – B+R, IP Box, robotyzacja” – https://staniekandpartners.pl/blog/ulgi-podatkowe-na-innowacje/

VATAX, „IP Box i ulga B+R 2026 – zasady, limity, łączenie ulg” – https://www.vatax.pl/blog/ip-box-b-r-zmiany

Innology.pro, „Dotacje dual-use 2026 – nowe programy wsparcia” (Ścieżka SMART, PARP, FBiO) – https://www.innology.pro/czytelnia/dotacje-dual-use-nowe-programy-wsparcia

Portal Przedsiębiorcy Sektora Obronnego, „Europejski Fundusz Obronny – ogłoszono program działań na 2026 rok” – https://polishdefenceindustry.gov.pl/europejski-fundusz-obronny-ogloszono-program-dzialan-na-2026-rok/

Krajowy Punkt Kontaktowy (KPK.gov.pl), „Europejski Fundusz Obronny” – https://www.kpk.gov.pl/inne-programy/europejski-fundusz-obronny

Gov.pl / Ministerstwo Obrony Narodowej, „Europejski Fundusz Obronny 2026″ – https://www.gov.pl/web/obrona-narodowa/europejski-fundusz-obronny-2026

Consilium.europa.eu, „European defence industry programme” (EDIP) – https://www.consilium.europa.eu/en/policies/defence-industry-programme/

Komisja Europejska, „EDIP: Commission adopts €1.5 billion work programme” (30 marca 2026) – https://defence-industry-space.ec.europa.eu/edip-commission-adopts-eu15-billion-work-programme-boost-european-and-ukrainian-defence-industry-2026-03-30_en

dlapilota.pl, „Składka w wysokości blisko 550 mln euro i list intencyjny ws. budowy ośrodka ESA w Polsce” (dane o ESA BIC: Warszawa, Rzeszów, Gdańsk, Poznań, Wrocław) – https://dlapilota.pl/wiadomosci/skladka-w-wysokosci-blisko-550-mln-euro-i-list-intencyjny-ws-budowy-osrodka-esa-w-polsce

Space24.pl, „Polska składka do ESA wzrośnie. Podano kwotę” – https://space24.pl/polityka-kosmiczna/europa/polska-skladka-do-esa-wzrosnie-podano-kwote