{"id":2486,"date":"2026-11-17T15:51:52","date_gmt":"2026-11-17T14:51:52","guid":{"rendered":"https:\/\/leyton.com\/pl\/?post_type=article&p=2486"},"modified":"2026-11-19T16:50:22","modified_gmt":"2026-11-19T15:50:22","slug":"kto-powinien-decydowac-o-tym-jaka-technologia-ma-sens","status":"publish","type":"article","link":"https:\/\/leyton.com\/pl\/aktualnosci-artykuly\/kto-powinien-decydowac-o-tym-jaka-technologia-ma-sens\/","title":{"rendered":"Kto powinien decydowa\u0107 o tym, jaka technologia \u201ema sens\u201d?"},"content":{"rendered":"\n
Swego czasu do\u015b\u0107 cz\u0119sto \u0142apa\u0142em si\u0119 na \u201ebeatyfikacji\u201d Zachodu. Widzia\u0142em w nim wszystko to, czego brakowa\u0142o na wsch\u00f3d od tej naszej ziemi obiecanej. U nich (cho\u0107 w zasadzie sam nie wiedzia\u0142em, kogo tak naprawd\u0119 mam na my\u015bli) s\u0105 pieni\u0105dze, u nas ich brakuje. Tam jest post\u0119p, u nas regres. <\/strong><\/p>\n\n\n\n U nich nagradza si\u0119 ci\u0119\u017ck\u0105 prac\u0119, u nas kara za same starania. U nich powstaje nowa technologia, a u nas wci\u0105\u017c trwa post-neolit. Widzia\u0142em siebie i w\u0142asne projekty w \u015bwiecie, kt\u00f3ry tak naprawd\u0119 nie istnia\u0142 \u2013 w \u015bwiecie z\u0142udze\u0144 i wyidealizowanego obrazu zza oceanu. Prawda jest jednak taka, \u017ce oba te \u015bwiaty cz\u0119sto \u017cyj\u0105 w\u0142asnymi iluzjami, mijaj\u0105c si\u0119 z realnymi potrzebami tw\u00f3rc\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n Zamiast wi\u0119c bezkrytycznie patrze\u0107 na Zach\u00f3d w oczekiwaniu na strumie\u0144 gotowych recept, warto spojrze\u0107 w lustro i uczciwie oceni\u0107: co dzia\u0142a, co nie dzia\u0142a, i czego naprawd\u0119 potrzebujemy, by ruszy\u0107 z miejsca. Skoro w tej serii felieton\u00f3w rozmawiamy o nauce i innowacjach, przyjrzyjmy si\u0119 pewnemu mechanizmowi, kt\u00f3ry uchodzi za g\u0142\u00f3wn\u0105 promenad\u0119 \u015bwiata nowych technologii, a w rzeczywisto\u015bci potrafi by\u0107 \u015blepym zau\u0142kiem.<\/p>\n\n\n\n We\u017amy na warsztat NIH (National Institutes of Health) \u2013 ameryka\u0144sk\u0105 mekk\u0119 naukowego finansowania, dysponuj\u0105c\u0105 miliardami dolar\u00f3w. Mog\u0142oby si\u0119 wydawa\u0107, \u017ce je\u015bli genialny projekt z potencja\u0142em zmiany \u015bwiata rodzi si\u0119 na ameryka\u0144skiej uczelni, to NIH po prostu sypnie groszem. Nic z tych rzeczy. <\/strong><\/p>\n\n\n\n System grantowy z natury nagradza projekty bezpieczne, przewidywalne i idealnie skrojone pod tabelki. Prze\u0142omowe, wysoce ryzykowne pomys\u0142y rzadko pasuj\u0105 do urz\u0119dniczych formularzy \u2013 nawet tych wielkich, nawet tych ameryka\u0144skich.<\/p>\n\n\n\n Najlepszym na to dowodem jest historia pewnej badaczki, kt\u00f3ra w 1990 roku z\u0142o\u017cy\u0142a do NIH wniosek o sfinansowanie bada\u0144 nad wykorzystaniem cz\u0105steczek mRNA w terapiach genowych. Projekt uznano za zbyt nowatorski, wi\u0119c wniosek odrzucono. Przez kolejne lata badaczka sk\u0142ada\u0142a nast\u0119pne \u2013 z tym samym skutkiem. Poniewa\u017c nie potrafi\u0142a przyci\u0105gn\u0105\u0107 pa\u0144stwowych grant\u00f3w, w 1995 roku macierzysty uniwersytet ostatecznie zdegradowa\u0142 j\u0105 ze stanowiska. Kiedy dziesi\u0119\u0107 lat p\u00f3\u017aniej, wsp\u00f3lnie z Drew Weissmanem, napisa\u0142a prze\u0142omowy artyku\u0142 dowodz\u0105cy skuteczno\u015bci ich metody, zosta\u0142 on odrzucony przez presti\u017cowe czasopisma. Redakcja \u201eNature\u201d odes\u0142a\u0142a tekst w ci\u0105gu zaledwie doby, uznaj\u0105c go za “zbyt ma\u0142o nowatorski”.<\/p>\n\n\n\n T\u0105 badaczk\u0105 by\u0142a Katalin Karik\u00f3. Trzy dekady po jej pierwszym wniosku o grant, uparcie rozwijana technologia mRNA sta\u0142a si\u0119 fundamentem szczepionek przeciwko COVID-19, uratowa\u0142a miliony istnie\u0144 i przynios\u0142a autorce Nagrod\u0119 Nobla. Najwi\u0119ksza instytucja grantowa na \u015bwiecie niemal zabi\u0142a technologi\u0119, kt\u00f3ra wspar\u0142a ludzko\u015b\u0107 w jej czarnej godzinie. Dlaczego? <\/strong><\/p>\n\n\n\n Bo nie mie\u015bci\u0142a si\u0119 w procedurach. Bo rozsadza\u0142a system od \u015brodka \u2013 nie dostarcza\u0142a po prostu kolejnego, bezpiecznego artyku\u0142u o zamianie odczynnika A na B, w kt\u00f3rym ryzyko pora\u017cki jest bliskie zeru (chyba \u017ce jest to artyku\u0142 pogl\u0105dowy – wtedy ryzyko jest<\/em> r\u00f3wne zeru).<\/p>\n\n\n\n Jak to wi\u0119c mo\u017cliwe, \u017ce Zach\u00f3d mimo wszystko deklasuje nas w liczbie rejestrowanych wynalazk\u00f3w i wdra\u017canych technologii? Zawsze my\u015bla\u0142em, \u017ce to tylko kwestia pieni\u0119dzy; po prostu Zach\u00f3d to du\u017cy rynek z du\u017cym pokryciem, a Wsch\u00f3d to du\u017cy rynek z du\u017c\u0105 potrzeb\u0105 bez pokrycia. <\/strong><\/p>\n\n\n\n Ale okazuje si\u0119, \u017ce odpowied\u017a jest zgo\u0142a inna. Tam, gdzie zawodzi sztywny system grantowy, wkracza zwinny rynek. Nie bogatszy, ale broni\u0105cy si\u0119 taneczn\u0105 akrobacj\u0105 z trzema saltami w powietrzu, na jednej nodze. Najlepsze innowacje nie powstaj\u0105 dzi\u015b ani dzi\u0119ki mniej poch\u0142oni\u0119tym biurokracj\u0105 urz\u0119dnikom, ani dzi\u0119ki bogatym fundacjom rodzinnym z tradycjami.\u00a0<\/p>\n\n\n\n Sp\u00f3jrzmy na typowy przyk\u0142ad z zachodniego podw\u00f3rka \u2013 nie na giganta z Doliny Krzemowej, ale na \u015bredniej wielko\u015bci biuro in\u017cynieryjne z Wielkiej Brytanii, zajmuj\u0105ce si\u0119 innowacyjnymi systemami bezpiecze\u0144stwa po\u017carowego. Kiedy in\u017cynierowie tej firmy wymy\u015blaj\u0105 nowy algorytm symuluj\u0105cy rozprzestrzenianie si\u0119 dymu, nie pisz\u0105 trzystustronicowych wniosk\u00f3w o grant. Nie czekaj\u0105 dw\u00f3ch lat na decyzj\u0119 akademickiej komisji, kt\u00f3ra \u0142askawie oceni, czy ich pomys\u0142 \u201ema sens\u201d.<\/strong><\/p>\n\n\n\n Oni po prostu zaczynaj\u0105 dzia\u0142a\u0107 i rozwi\u0105zywa\u0107 problem klienta. Koszty swoich eksperyment\u00f3w, budowy prototyp\u00f3w czy nawet nieudanych pr\u00f3b odzyskuj\u0105 z rynku dzi\u0119ki systemowym ulgom na dzia\u0142alno\u015b\u0107 badawczo-rozwojow\u0105<\/a>. Z pomoc\u0105 specjalist\u00f3w potrafi\u0105 wykaza\u0107, \u017ce ich codzienna, ryzykowna praca to pe\u0142noprawne B+R. Zyskuj\u0105 natychmiastowy zwrot kapita\u0142u, kt\u00f3ry od razu pompuj\u0105 z powrotem w szkolenia zespo\u0142u i lepsze oprogramowanie. Technologia s\u0142u\u017cy konkretnym ludziom i rozwi\u0105zuje realne problemy, a nie jest jedynie pretekstem do poprawnego rozliczenia pa\u0144stwowej dotacji.<\/p>\n\n\n\n I to jest prawdziwa lekcja, kt\u00f3r\u0105 powinni\u015bmy odrobi\u0107. Sukces Zachodu nie polega na tym, \u017ce funkcjonuj\u0105 tam nieomylne komisje grantowe \u2013 gdyby tak by\u0142o, okaza\u0142oby si\u0119, \u017ce najlepsza nauka jest w pa\u0144stwach totalitarnych, bo tam przecie\u017c urz\u0119dy s\u0105 z definicji nieomylne. Realna przewaga polega na stworzeniu rynkowego ekosystemu, w kt\u00f3rym tw\u00f3rca nie musi prosi\u0107 pa\u0144stwa o pozwolenie na innowacj\u0119. Ma do dyspozycji mechanizmy, kt\u00f3re nagradzaj\u0105 faktyczne podj\u0119cie ryzyka badawczego.<\/strong><\/p>\n\n\n\n Je\u015bli chcemy zbudowa\u0107 w Polsce \u015brodowisko sprzyjaj\u0105ce prze\u0142omom, musimy przesta\u0107 kopiowa\u0107 akademick\u0105 biurokracj\u0119, a zacz\u0105\u0107 kopiowa\u0107 zachodni pragmatyzm. Musimy da\u0107 naszym innowatorom swobod\u0119 dzia\u0142ania, tward\u0105 ochron\u0119 ich pomys\u0142\u00f3w i rynkowe narz\u0119dzia finansowania. Tylko wtedy dobre ch\u0119ci zamieni\u0105 si\u0119 w patenty, a nasze technologie zaczn\u0105 wreszcie zarabia\u0107. Na razie bowiem zyski z naszych niepor\u0119cznych system\u00f3w i niezwykle por\u0119cznych umys\u0142\u00f3w inkasuj\u0105 inni.<\/p>\n\n\n\n Innowacja potrzebuje odwagi, wiedzy, w\u0142a\u015bciwych narz\u0119dzi finansowania oraz partner\u00f3w, kt\u00f3rzy potrafi\u0105 dostrzec jej potencja\u0142, zanim stanie si\u0119 oczywisty dla wszystkich. Je\u015bli szukasz inspiracji, praktycznych informacji o wspieraniu B+R i skutecznym rozwijaniu projekt\u00f3w technologicznych, odwied\u017a yoridea.com<\/a><\/strong> – platform\u0119 dla firm i tw\u00f3rc\u00f3w, kt\u00f3rzy chc\u0105 zamienia\u0107 pomys\u0142y w konkretne rozwi\u0105zania.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Granty nie wystarcz\u0105. Jak naprawd\u0119 powstaj\u0105 innowacje? Mit idealnego Zachodu Swego czasu do\u015b\u0107 cz\u0119sto \u0142apa\u0142em si\u0119 na \u201ebeatyfikacji\u201d Zachodu. Widzia\u0142em w nim wszystko to, czego brakowa\u0142o na wsch\u00f3d od tej naszej ziemi obiecanej. U nich (cho\u0107 w zasadzie sam nie wiedzia\u0142em, kogo tak naprawd\u0119 mam na my\u015bli) s\u0105 pieni\u0105dze, u nas ich brakuje. Tam jest […]<\/p>\n","protected":false},"author":87,"featured_media":2493,"menu_order":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"_leyton_l4m_sync":false,"footnotes":""},"categories":[536],"tags":[454,446,452,560,450],"expertise":[],"class_list":["post-2486","article","type-article","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-wszystkie-artykuly-pl","tag-badania-i-rozwoj","tag-finansowanie-biznesu","tag-innowacje","tag-old-pl","tag-ulga-br"],"acf":[],"yoast_head":"\n
<\/figure>\n\n\n\nNIH: gdy system grantowy nie rozpoznaje prze\u0142omu<\/h2>\n\n\n\n
Historia Katalin Karik\u00f3: technologia odrzucona przez procedury<\/h2>\n\n\n\n
<\/figure>\n\n\n\nCo naprawd\u0119 nap\u0119dza innowacyjno\u015b\u0107 Zachodu?<\/h2>\n\n\n\n
Innowacja blisko rynku: przyk\u0142ad brytyjskiego biura in\u017cynieryjnego<\/h2>\n\n\n\n
Od grantowej biurokracji do pragmatyzmu<\/h2>\n\n\n\n
Ostatecznie nie chodzi o przeciwstawianie grant\u00f3w i rynku, lecz o stworzenie warunk\u00f3w, w kt\u00f3rych dobre pomys\u0142y mog\u0105 szybko przej\u015b\u0107 drog\u0119 od eksperymentu do realnego zastosowania. <\/h3>\n\n\n\n